Ποιοί είναι οι στόχοι της χειρουργικής της παχυσαρκίας;

Η παχυσαρκία είναι μια ακραία κατάσταση αποταμίευσης λίπους που δημιουργεί μορφολογικές και λειτουργικές διαταραχές στον οργανισμό. Για πολλά χρόνια η σοβαρότητα αυτής της ασθένειας είχε υποτιμηθεί από τον ιατρικό κόσμο, νεότερα όμως δεδομένα συνετέλεσαν ώστε να αλλάξει ριζικά αυτή η αντίληψη. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η παχυσαρκία δεν είναι αισθητικό πρόβλημα αλλά μια επίμονη και εξελισσόμενη νόσος που φθείρει τον οργανισμό και στη διαδρομή της επιπλέκεται με άλλες παθήσεις όπως ο διαβήτης, καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις και νοσήματα του σκελετού και των αρθρώσεων.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας είναι κατ’ αρχάς συντηρητική με δίαιτες, φάρμακα και ψυχολογική παρέμβαση. Δυστυχώς όμως οι επικίνδυνες μορφές παχυσαρκίας (κλινικώς σοβαρή παχυσαρκία ή νοσογόνος παχυσαρκία) όπου ο Δείκτης Σωματικού Βάρους ξεπερνά τα 40Kgr/m² δεν ανταποκρίνονται στα συντηρητικά θεραπευτικά μέσα (δείτε λεπτομέρειες για την κλινική σταδιοποίηση της παχυσαρκίας εδώ). Στις περιπτώσεις αυτές οι δίαιτες προκαλούν γρήγορα αντίσταση στην απώλεια βάρους, εξάντληση και απογοήτευση και τις περισσότερες φορές διακόπτονται χωρίς κάποιο αξιόλογο αποτέλεσμα. Η αποτυχία της δίαιτας ως θεραπευτικού μέσου στη σοβαρή παχυσαρκία οφείλεται κατά κύριο λόγο στο ψυχολογικό υπόβαθρο της νόσου. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ οι πάσχοντες έχουν διάθεση να προσπαθήσουν να χάσουν βάρος, δυσκολεύονται στο να αποδεχτούν μόνιμες αλλαγές στην καθημερινότητα και τη διατροφή τους. Για πολλά από αυτά τα άτομα το φαγητό αποτελεί μέσο έκφρασης συναισθημάτων και άρρηκτο διασυνδετικό κρίκο με το οικείο περιβάλλον. Έτσι ακόμα κι όταν αρχικά υπάρξει κάποια επιτυχία, αυτή είναι συνήθως προσωρινή. Περισσότερα σχετικά με τους παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση της παχυσαρκίας δείτε εδώ.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια πρωτοφανής παγκόσμια εξάπλωση της παχυσαρκίας που οι συνέπειές της απασχολούν ήδη τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Οι περιορισμένες δυνατότητες της συντηρητικής θεραπείας και το βαρύ κοινωνικο-οικονομικό κόστος, ωθούν σήμερα όλο και περισσοτερους πάσχοντες στη λύση της χειρουργικής. Με τη χειρουργική δημιουργούνται μόνιμες ανατομικές αλλαγές στο πεπτικό σύστημα που περιορίζουν την κατανάλωση τροφής, αλλάζουν το μεταβολισμό και προκαλούν σημαντική και μόνιμη απώλεια βάρους.

Η χειρουργική της παχυσαρκίας είναι μια εξειδίκευση της γενικής χειρουργικής με ιστορία 50 χρόνων. Η πρόσφατη διάδοσή της οφείλεται κυρίως στις εξελίξεις της ιατρικής τεχνολογίας που ελαχιστοποίησαν το μετεγχειρητικό πόνο και τις επιπλοκές. Σήμερα αυτός ο κλάδος της χειρουργικής εξελίσσεται γοργά. Εντατική έρευνα καταβάλλεται για την ανάπτυξη νέων επεμβάσεων που θα διευρύνουν τις θεραπευτικές ενδείξεις της χειρουργικής και σε άλλες παθήσεις του μεταβολισμού, όπως ο διαβήτης και η υπερλιπιδαιμία. Οι περισσότερες απο τις σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές αναφέρονται στον παρακάτω Πίνακα.

Ενδείξεις και αντενδείξεις της χειρουργικής της παχυσαρκίας.

Η απόφαση για χειρουργική θεραπεία πρέπει να λαμβάνεται όταν η παχυσαρκία είναι σοβαρή (Δείκτης Σωματικού Βάρους > 40 kg/m²), επίμονη (περισσότερο από 5 χρόνια) και εφ’ όσον οι συντηρητικές θεραπευτικές προσπάθειες με δίαιτες και φάρμακα δεν αποδίδουν. Σε περιπτώσεις με σοβαρές συνοδές παθήσεις όπως διαβήτης, υπέρταση, αρθρίτιδα ή υπνοαπνοϊκό σύνδρομο, η χειρουργική ενδείκνυται ακόμα και με ΔΣΒ = 35 kg/m². Στις περιπτώσεις αυτές η ωφέλεια απο την απώλεια βάρους είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το τελευταίο αξίζει ιδιαίτερης προσοχής διότι η απόφαση για χειρουργείο πρέπει να λαμβάνεται μόνο όταν τα αναμενόμενα οφέλη υπερτερούν του κινδύνου μιάς χειρουργικής επέμβασης. 
Απόλυτες αντενδείξεις για χειρουργική θεραπεία αποτελούν σχεδόν όλες οι παθολογικές μορφές παχυσαρκίας (υποθυρεοειδισμός, σύνδρομο Cushing, σύνδρομο Prader-Willi κλπ), η σοβαρή ψυχασθένεια, η εξάρτηση από αλκοόλ και ναρκωτικά και η συνύπαρξη σοβαρών παθήσεων που αυξάνουν σημαντικά τον χειρουργικό κίνδυνο. Στις σχετικές αντενδείξεις της χειρουργικής θα πρέπει να αναφέρουμε επίσης την ηλικία (κάτω των 16 και άνω των 65), την έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος, την κακή φυσική κατάσταση και το χαμηλό επίπεδο επικοινωνίας και συνεργασίας.

Η θέση της Λιποαναρρόφησης και της πλαστικής χειρουργικής.

Η λιποαναρρόφηση όπως και μερικές άλλες επεμβάσεις της πλαστικής χειρουργικής στις οποίες αφαιρείται λίπος (πχ κοιλιοπλαστική), ανήκουν στην κατηγορία των «κοσμητικών» επεμβάσεων. Οι επεμβάσεις αυτές γίνονται για αισθητικούς λόγους και στοχεύουν στην αναμόρφωση κάποιας συγκεκριμένης ανατομικής περιοχής με την αφαίρεση μιας περιορισμένης ποσότητας λίπους. Η ποσότητα του λίπους που αφαιρείται είναι πολύ μικρή για να επηρεάσει σημαντικά το βάρος του ασθενούς (2-7 κιλά). Οι επεμβάσεις αυτές δεν μειώνουν το βάρος, δεν μειώνουν τους κινδύνους για την υγεία και δεν έχουν καμία επίδραση στα νοσήματα που συνοδεύουν την παχυσαρκία. Για τους παραπάνω λόγους οι επεμβάσεις της πλαστικής χειρουργικής δεν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως επεμβάσεις κατά της παχυσαρκίας. 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Severe Obesity: A Growing Health Concern A.S.P.E.N. Should Not Ignore. Shikora  JPEN J Parenter Enteral Nutr 2005;29:288-297.

2. Medical and surgical options in the treatment of severe obesity. Fisher BL, Schauer P. Am J Surg 2002;184(6B):9S-16S.

3. ASBS & SAGES GUIDELINES FOR LAPAROSCOPIC AND CONVENTIONAL SURGICAL TREATMENT OF MORBID OBESITY, May 2000.

4. Gastrointestinal surgery for severe obesity: National Institutes of Health Consensus Developement Conference Statement. Am J Clin Nutr 1992;55:615S-9S.

5. New England Journal of Medicine. Vol. August 23, 2007

© 2003-2006 goMED Ltd. All rights reserved.