|
Ο σύγχρονος
τρόπος ζωής με την αφθονία, την υπερκατανάλωση και
την προβολή εσφαλμένων προτύπων, έχει αυξήσει τα
τελευταία χρόνια τις ψυχογενείς παθολογικές
καταστάσεις που σχετίζονται με τη διατροφή
(νευρογενής ανορεξία, ψυχογενής βουλιμία,
παροξυσμική
υπερφαγία). Οι διατροφικές αυτές διαταραχές
πλήττουν κυρίως τις γυναίκες οι οποίες στην
προσπάθειά τους να αποκτήσουν ένα «τέλειο σώμα»
βρίσκονται σε μια διαρκή προσπάθεια για δίαιτα
χωρίς να γνωρίζουν τους κινδύνους που εγκυμονεί η
κατάσταση αυτή για την σωματική και την ψυχική
τους υγεία. Η ψυχογενής βουλιμία εμφανίζεται
συνήθως στην εφηβική ηλικία (μέση και τελική) ή
στην αρχή της ενηλίκου ζωής. Η συχνότητα της
ψυχογενούς βουλιμίας στο γενικό πληθυσμό είναι
3-6% και είναι διπλάσια στις γυναίκες απ ότι στους
άνδρες. Μεμονωμένα επεισόδια υπερφαγίας χωρίς όμως
την πλήρη εικόνα της ψυχογενούς βουλιμίας, έχουν
αναφερθεί μέχρι και στο 40% των νεαρών γυναικών.
|
Τα
άτομα που παρουσιάζουν ψυχογενή βουλιμία εμφανίζουν
επανειλημμένα επεισόδια κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας
τροφής. Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου υπερφαγίας τα
άτομα αυτά αισθάνονται ότι έχουν χάσει τελείως τον έλεγχο και
αδυνατούν να σταματήσουν. Το επεισόδιο υπερφαγίας
διακόπτεται συνήθως εξ αιτίας ορισμένων συνθηκών, π.χ.
επειδή παρεμβαίνει κάποιος τρίτος ή όταν πιά το άτομο
αισθανθεί δυσφορία, πόνο ή ναυτία. Τα επεισόδια
υπερφαγίας συνήθως διαρκούν λίγο (το πολύ 2-3 ώρες) αλλά η ποσότητα
τροφής που καταναλώνεται είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή
που θα έτρωγε ένα φυσιολογικό άτομο υπό παρόμοιες
συνθήκες. Οι συχνοί παροξυσμοί υπερφαγίας οδηγούν
συχνά στην παχυσαρκία. Είναι χαρακτηριστικό για τα άτομα που πάσχουν
από βουλιμία ότι είναι τελειομανείς σαν χαρακτήρες
και δίνουν εξαιρετική σημασία στην εξωτερική τους
εμφάνιση. Παρά το γεγονός αυτό, δεν τρέφουν συνήθως
εκτίμηση για τον εαυτό τους και νιώθουν ενοχές για την
αδυναμία αυτοελέγχου. Πολλά άτομα που πάσχουν
από βουλιμία προβαίνουν σε επανορθωτικές πράξεις μετά από κάποιο επεισόδιο υπερφαγιας
προκειμένου να μην πάρουν βάρος. Για παράδειγμα
προκαλούν έμετο ή παίρνουν καθαρτικά,
διουρητικά ή και κλύσματα. ’λλες φορές μπαίνουν σε
διαδικασία απόλυτης νηστείας ή εξαντλητικής σωματικής
άσκησης.
|
|
|
Αιτιολογία
της Βουλιμίας
Βιολογικοί και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες έχουν συνδεθεί
με την αιτιολογία της ψυχογενούς βουλιμίας. Στους
βιολογικούς παράγοντες περιλαμβάνονται η νορεπινεφρίνη
(ορμόνη επινεφριδίων) και η σεροτονίνη (μεταβολικά
ενεργός ουσία). Στους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες
περιλαμβάνονται οικογενειακά προβλήματα (συγκρούσεις
γονέων, διαζύγια), απόμακρη
και απορριπτική στάση του περιβάλλοντος προς τον ίδιο
και προβλήματα προσαρμογής του ατόμου.
Για το βουλιμικό άτομο η ακατάσχετη
κατανάλωση τροφής και στη συνέχεια ο εμετός, συμβαδίζει
πολλές φορές με έντονα ανάμικτα συναισθήματα αποδοχής
και απόρριψης προς τα γονεϊκά πρόσωπα. Οι
βουλιμικοί ασθενείς είναι συχνά εξωστρεφείς και
παρορμητικοί χαρακτήρες αλλά δυσκολεύονται στο να
αναπτύξουν αυτονομία και ανεξαρτησία και να αναλάβουν
τις ευθύνες της ενήλικης ζωής.
|
|
Σημαντικό
ρόλο για την δημογραφική
αύξηση της ψυχογενούς
βουλιμίας τις τελευταίες
δεκαετίες, έχουν παίξει τα
μέσα μαζικής ενημέρωσης
που προβάλλουν σταθερά ως
πρότυπο επιτυχίας και
ευτυχίας το
καλοσχηματισμένο αδύνατο
σώμα σε συνδυασμό με το
ψηλό οικονομικό και
κοινωνικό status. Η
τραγουδίστρια
Melanie Chisholm (Melanie C - τέως
Sporty Spice μέλος των
Spice Girls) παραδέχτηκε
δημόσια ότι πάσχει από
βουλιμία και κατάθλιψη. Σαν
μέλος των "Spice
Girls", η Melanie όπως
και η Victoria Beckham,
ήταν αναγκασμένη να υποβάλλεται
σε πολυήμερες νηστείες και
εξαντλητική άσκηση. "Ακόμα
και η μητέρα μου νόμιζε ότι
ήμουν τόσο αδύνατη επειδή
εργαζόμουν υπερβολικά". Δείτε
περισσότερα για τη
βουλιμία των celebrities. |
 |
Το πλέον
όμως χαρακτηριστικό της ψυχογενούς βουλιμίας, είναι η αδυναμία
αποδοχής της φυσικής εικόνας του σώματός του (χαμηλή
αυτοεκτίμηση) και η δογματική υιοθέτηση υπερβολικών
πεποιθήσεων και εξωπραγματικών
προτύπων που οδηγεί στον
παρακάτω φαύλο κύκλο παθολογικής διατροφικής
συμπεριφοράς:
|
Το
γνωσιακό μοντέλο της νευρογενούς βουλιμίας. |
|
Χαμηλη
αυτοεκτίμηση |
|
↓ |
|
Δυσλειτουργικές και δογματικές πεποιθήσεις για την
ευτυχία, την επιτυχία στη ζωή και την εικόνα του
φυσικού σώματος. Διπολική σκέψη και υπεργενίκευση,
με ιδέες όπως:
|
|
«Όταν είναι κανείς λεπτός είναι επιτυχημένος, γοητευτικός
και
ευτυχισμένος. Πρέπει να είμαι λεπτός»
«Το
πάχος είναι αποτυχία, δυστυχία και κατάσταση που
δημιουργεί αποστροφή. Πρέπει να μην είμαι χοντρός»
«Ο
αυτοέλεγχος είναι ένδειξη δύναμης και πειθαρχίας,
δεν πρέπει να ενδίδω σε πειρασμούς»
«Οτιδήποτε λιγότερο απο την απόλυτη επιτυχία, είναι
απλά αποτυχία» |
|
↓ |
|
ΑΠΟΦΑΣΗ = Θέτω και ακολουθώ αυστηρούς κανόνες: Τι να
μη φάω, ποτε και πόσο να φάω. |
|
↓ |
|
Αρχικά
πολύ αυστηρή δίαιτα. |
|
↓ |
|
Απώλεια ελέγχου -
Βουλιμία |
|
↓ |
|
Ενοχές, αυτομομφή και επανορθωτικές συμπεριφορές
(εμετός, καθαρτικά) |
|
↓ |
|
Βραχυπρόθεσμα ανακούφηση αλλά μακροπρόθεσμα ενίσχυση
της δυσλειτουργικής κατάστασης. |
|
|
|
|
| |
Οι
φαύλοι κύκλοι της βουλιμίας
1.
Η δίαιτα είναι απότοκος
των βουλιμικών επεισοδίων αλλά παράλληλα τα ενεργοποιεί
και τα διαιωνίζει: η πείνα, η ψυχολογική στέρηση και οι λανθασμένες διεργασίες στην σκέψη του
ασθενούς, οδηγούν το άτομο σε
ένα αίσθημα ανεπάρκειας αυτοελέγχου που ακολουθείται από
αρνητικά συναισθήματα και τελικά
από εγκατάλειψη της
προσπάθειας ελέγχου στην
κατανάλωση φαγητού.
2. Ένας
άλλος φαύλος κύκλος αφορά τη
σχέση της βουλιμίας
με τις διάφορες επανορθωτικές ενέργειες για
τον έλεγχο του
βάρους. Για παράδειγμα, η πίστη στην αποτελεσματικότητα του
αυτοπροκαλούμενου εμετού ενισχύει την υπερκατανάλωση
τροφής και τα βουλιμικά επεισόδια.
Επιπλέον, όταν το στομάχι
γεμίζει υπερβολικά,
διευκολύνεται η πρόκληση εμετού.
3. Η
υπερβολική ενασχόληση με το βάρος και η μειωμένη αυτοεκτίμηση ενισχύει την
απόφαση για δίαιτα και άρα διατηρεί την βουλιμία.
Θεραπεία
Ο
ασθενής και η οικογένειά του πρέπει να συνειδητοποιήσουν
ότι η βουλιμία είναι ένα σημαντικό πρόβλημα για το οποίο
χρειάζεται συστηματική θεραπευτική παρέμβαση. ’τομα με
ψυχογενή βουλιμία συνήθως δεν χρειάζονται νοσηλεία σε
νοσοκομείο. Χρειάζεται όμως ψυχοθεραπεία
(ατομική ή ομαδική) προκειμένου να επεξεργασθεί το άτομο τις ψυχολογικές
δυσκολίες που το εμποδίζουν να λειτουργήσει
ικανοποιητικά. Επίσης όλη η
οικογένεια χρειάζεται ενδεχομένως ψυχοθεραπευτική
παρέμβαση, ώστε οι αντιδράσεις των μελών να είναι
τέτοιες που να διευκολύνουν την πορεία του ατόμου προς
ανεξαρτητοποίηση και αυτονομία. Ορισμένες φορές
χρησιμοποιούνται και τεχνικές που στοχεύουν στο να
ενισχύσουν τη σωστή συμπεριφορά γύρω από το φαγητό και
να αποθαρρύνουν τα βουλιμικά επεισόδια. Ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα είναι
επίσης αποτελεσματικά για την μείωση των βουλιμικών
επεισοδίων. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της
αντικαταθλιπτικής αγωγής είναι αμφιλεγόμενη, επειδή
φαίνεται ότι οι περισσότεροι ασθενείς υποτροπιάζουν
γρήγορα.
Πρόγνωση
’τομα
με ψυχογενή βουλιμία οδηγούνται σταδιακά στην
παχυσαρκία, στην εγκατάλειψη και την κατάθλιψη. Η
παθολογική διατροφική συμπεριφορά μπορεί να διαρκεί για
πολλά χρόνια και η πορεία χαρακτηρίζεται από εξάρσεις
και υφέσεις ή και από χρόνια συνεχή συμπτωματολογία.
Μερικές όμως φορές είναι δυνατό η κατάσταση να βελτιωθεί
σημαντικά με την ενηλικίωση.
|
Δείτε
περισσότερα Εδώ
|
|
|
Γραμμή
επικοινωνίας |
|
210
748 4185 - 8 |
|
|
|
