Η παχυσαρκία είναι μια μακροχρόνια νόσος που οι συνέπειές όπως και οι προσπάθειες για έλεγχο της κατάστασης απασχολούν όσους πάσχουν για ολόκληρη τη ζωή τους. Το αυξανόμενο πρόβλημα της παχυσαρκίας και η ανάγκη εξειδικευμένης βοήθειας έχει μάλιστα προκαλέσει τη δημιουργία ενός ετερογενούς κλάδου νομίμων και παρανόμων επαγγελματιών, αλλά και μια τεράστια βιομηχανία αδυνατίσματος.  Δυστυχώς μέχρι πρόσφατα υπήρξε μια αναιτιολόγητη αδιαφορία εκ μέρους της ιατρικής κοινότητας για το τόσο σοβαρό αλλά και πολυδιάστατο ανθρώπινο πρόβλημα της παχυσαρκίας. Η απουσία ιατρικού ενδιαφέροντος μπορεί βέβαια να αιτιολογηθεί εν μέρει από την έλλειψη σχετικής παιδείας, δεδομένου ότι ακόμα και σήμερα στα πανεπιστημιακά συγγράμματα παρέχονται ελάχιστες μόνο γνώσεις για παθήσεις που αφορούν το μεταβολισμό και την παχυσαρκία. Έτσι για ολόκληρες δεκαετίες η παχυσαρκία υπήρξε αντικείμενο ανεξέλεγκτης εμπορικής εκμετάλλευσης και οι επιτήδειοι του είδους εξακολουθούν ακόμα και σήμερα να θησαυρίζουν εκμεταλλευόμενοι την άγνοια και την ανασφάλεια ορισμένων ταλαίπωρων ασθενών.

Τα τελευταία χρόνια μεγάλη άνθηση γνωρίζει σ΄ολόκληρο τον κόσμο η βαριατρική χειρουργική (Bariatric surgery) ή αλλιώς η χειρουργική κατά της παχυσαρκίας. Η βαριατρική χειρουργική δεν είναι μια πρόσφατη ιατρική ανακάλυψη. αλλά προϊόν έρευνας και εξέλιξης των τελευταίων σαράντα ετών. Η σημερινή διάδοσή της οφείλεται στην παγκόσμια επιδημία της παχυσαρκίας αλλά και στις αλλεπάληλες επιστημονικές μελέτες που απέδειξαν ξεκάθαρα ότι οι σοβαρές μορφές παχυσαρκίας (νοσογόνος παχυσαρκία) αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά μόνο με τη χειρουργική. Ένα άλλο γεγονός που επίσης έπαιξε σημαντικό ρόλο είναι οι εξελίξεις στην ιατρική τεχνολογία που μείωσαν τις επιπλοκές και τη νοσηρότητα αυτών των επεμβάσεων. Σήμερα η ιδέα μιας ασφαλούς χειρουργικής θεραπείας για την οριστική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας φαντάζει όλο και πιο προκλητική για όσους αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.

Η αυξανόμενη ζήτηση βαριατρικών επεμβάσεων έχει όμως προκαλέσει και την προσοχή αρκετών χειρουργών που αντιμετωπίζουν το θέμα επιπόλαια και υποτιμούν συχνά το γεγονός ότι η παχυσαρκία είναι μια πολυσύνθετη νόσος με σημαντικές ιδιαιτερότητες. Όπως επίσης υποτιμάται συχνά και το γεγονός ότι στη βαριατρική χειρουργική οι συνθήκες ασφάλειας απαιτούν εκτός από τη σχετική εμπειρία του χειρουργού και ειδικό πρόγραμμα μετεγχειρητικής παρακολούθησης και ειδικό νοσοκομειακό εξοπλισμό. Δεν θα πρέπει να λησμονούμε ότι ο κίνδυνος των βαριατρικών επεμβάσεων είναι πολλαπλάσιος από τον συνήθη και ότι οι επιπλοκές αντιμετωπίζονται δυσκολότερα. Όταν μάλιστα συμβούν, έχουν πολύ υψηλό ποσοστό θνητότας. Ένα ακόμη σχετικό με τα παραπάνω θέμα, είναι οι απώτερες επιπλοκές αυτών των επεμβάσεων. Παράγοντες όπως η κακή επιλογή ασθενών, οι λανθασμένες χειρουργικές επιλογές, τα κακής ποιότητος υλικά και η έλλειψη προγράμματος μετεγχειρητικής παρακολούθησης είναι οι συχνότερες αιτίες αποτυχίας και απώτερων επιπλοκών. Με τις συνθήκες αυτές και εφ' όσον δεν τεθούν έγκαιρα κάποιοι περιορισμοί, η βαριατρική χειρουργική μπορεί εύκολα να μετατραπεί από θεραπευτικό μέσο σε σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Εντοπίζοντας έγκαιρα τα προβλήματα στην αναδυόμενη αγορά της βαριατρικής χειρουργικής, ο πρωτοπόρος στο χώρο καθηγητής EWW Mason του Παν/μιου Iowa των ΗΠΑ, ίδρυσε πρίν 15 χρόνια τη διεθνή βάση δεδομένων βαριατρικής χειρουργικής (International Bariatric Surgery Registry-IBSR) προκειμένου να αξιολογούνται οι επιπλοκές και τα απώτερα αποτελέσματα αυτών των επεμβάσεων. Σήμερα στις ΗΠΑ και τη Βρεττανική κοινοπολιτεία λειτουργούν εντεταλμένες επιτροπές ειδικών που είναι επιφορτισμένες με την αξιολόγηση κάθε νέας ιατρικής θεραπευτικής μεθόδου. Σκοπός αυτής της μεθόδευσης είναι η διασφάλιση της δημόσιας υγείας και ο αποκλεισμός φαινόμενων ιατρικής και εμπορικής εκμετάλλευσης. Οι ειδικοί που στελεχώνουν αυτές τις επιτροπές γνωμοδοτούν και εκδίδουν χάρτες οδηγιών προς τους επαγγελματίες ιατρούς αλλά και τους πολίτες με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και την δική τους εμπειρία. Έτσι μπορεί ο κάθε πολίτης να πληροφορηθεί από ένα επίσημο επιστημονικό φορέα, για οτιδήποτε αφορά τα ιατρικά. Στη χώρα μας η παραπάνω διαδικασία είναι ανύπαρκτη και υποκαθίσταται από την εντελώς άσχετη διαδικασία έγκρισης κυκλοφορίας υγειονομικών υλικών του ΕΟΦ. Για να γίνει κατανοητή η διαφορά, επισκεφθείτε το σχετικό site του Αυστραλιανού κολλεγίου χειρουργών.

Συνοψίζοντας, είναι τουλάχιστον λυπηρό ότι στη χώρα μας τόσο οι δημόσιοι όσο και οι αρμόδιοι επιστημονικοί φορείς δεν ασχολούνται και δεν προβληματίζονται για τους υπαρκτούς κινδύνους και τις υπέρογκες δαπάνες με τις οποίες βαρύνει τα ασφαλιστικά ταμεία η επιπόλαια προσέγγιση της υπόθεσης "χειρουργική της παχυσαρκίας" (υπολογίζουμε ότι το έτος 2005 τα ασφαλιστικά ταμεία πλήρωσαν για δακτυλίους αμφίβολης αποτελεσματικότητας το ποσό των 10,000,000 €). Η δημιουργία επιτροπών έγκρισης βαριατρικών επεμβάσεων δεν μπορεί να εξασφαλίσει την αποτελεσματικότητα μιάς επέμβασης ούτε και την υγεία των ασθενών, όταν τα ίδια τα μέλη της επιτροπής γνωρίζουν λιγότερα για την παχυσαρκία απ' ότι οι ασθενείς. Με δεδομένη την επιπολαιότητα των αρμοδίων είναι μάλλον αυτονόητο ότι η εμπορική εκμετάλλευση, η αυθαιρεσία και οι επιπλοκές θα διογκωθούν στο μέλλον. Όπως επίσης και το γεγονός ότι οι πολίτες αυτής της χώρας εξακολουθούν να παραμένουν απροστάτευτοι χωρίς αντικειμενική ενημέρωση, χωρίς ουσιαστική ιατρική φροντίδα, χωρίς νομική προστασία.

Οι λόγοι που μας ώθησαν στη δημιουργία αυτού του δικτυακού τόπου είναι γιατί πιστεύουμε ότι:

 

Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια νόσος και όταν υπάρχουν οι ενδείξεις, πρέπει να θεραπεύεται.

Η χειρουργική έχει αντενδείξεις τις οποίες πρέπει να σέβεται ο ιατρός και να γνωρίζει ο ασθενής.

Η χειρουργική είναι η πιό επεμβατική από όλες τις ιατρικές πράξεις και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να γίνεται για εμπορικούς σκοπούς. Κάθε χειρουργική τεχνική έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα για τα οποία ο ασθενής πρέπει να ενημερώνεται.

Ο πιό κατάλληλος για χειρουργική θεραπεία ασθενής είναι αυτός που είναι καλά ενημερωμένος.

Σας δίνουμε λοιπόν τη δυνατότητα να έχετε όλες εκείνες τις πληροφορίες που πρέπει να γνωρίζετε πριν προσφύγετε στη χειρουργική για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Μοναδική (ηθική) ανταμοιβή μας, η ικανοποίηση ότι σας βοηθήσαμε να λάβετε τη σωστή απόφαση.  

Γεώργιος Σκρέκας   MD, ISS, IASMEN, Χειρουργός  F. Specialist Registrar in Laparoendoscopic surgery, St Mary's Hospital, London  Δ/ντης μονάδας βαριατρικής χειρουργικής του ΙΑΣΩ GENERAL.  ΤΗΛ 6939 193876